Veilig leren lezen

 

Didactiek begrijpend lezen


Een kernvoorwaarde voor goed begrijpend lezen is dat leerlingen inzicht krijgen in strategieŽn om relaties tussen zinnen te ontdekken en hun kennis van de wereld toe te passen. Daarom staat het accent op het aanleren van strategieŽn in Veilig leren lezen centraal. Bovendien is begrijpend lezen een houding die telkens bij het lezen centraal staat. In elke les waarin we met het lezen van teksten aan de slag gaan, schakelen we dus het leesbegrip in.

We bouwen de oefeningen systematisch op zodat leerlingen stapsgewijs met strategieŽn leren werken op woord-, zins- en tekstniveau. Daarbij reiken we hulpmiddelen aan om de relaties tussen zinnen binnen een tekst beter te begrijpen. Het aanleren van verwijs- en signaalwoorden staat daarbij centraal, bijvoorbeeld 'maar, want, hij, zij, deze, die, dat, hierop'. Ook bij de verhalen die de leerkracht voorleest en teksten die de leerlingen lezen in de leesboekjes, werken we aan strategieŽn ter voorbereiding op het begrijpend lezen. We leggen daarbij het accent op verhaalstructuur en verhaalanalyse (wie-wat-waarom-vragen, maar ook Ďprobleem - hoe oplossení en Ďhoofdfiguren-bijfigurení), hoe de leerlingen de inhoud kunnen voorspellen, bijvoorbeeld op basis van illustraties of titels, en hoe ze gebruik kunnen maken van voorkennis. Tenslotte krijgen kinderen ook instructie over denkrelaties zoals doel-middel, oorzaak-gevolg en kerngedachten (bv. op basis van een titel) in teksten.


De leerkracht als model

Voor het aanleren van die strategieŽn is de instructiemethode van groot belang. Net zoals bij technisch lezen en spellen is het directe instructiemodel in Veilig leren lezen dus ook voor begrijpend lezen de basis bij uitstek. De leerkracht denkt hardop en staat model voor de manier waarop je een tekst leest met behulp van verschillende strategieŽn. De leerlingen zijn hierbij actief betrokken en nemen beetje bij beetje de rol van de leerkracht over.


Het belang van woordenschat en mondelinge taal

Technisch lezen is uiteraard een belangrijke voorwaarde voor begrijpend lezen maar ook de samenhang tussen begrijpend lezen en o.a. woordenschat, in de diepere betekenis van verbaal begrip, en begrijpend luisteren is uitvoerig aangetoond in onderzoek. Daarom besteden we in Veilig leren lezen ook doelgericht en systematisch aandacht aan de ontwikkeling van deze taalcomponenten om de leerlijn begrijpend lezen te versterken.